Tabele łożysk pozwalają szybko sprawdzić podstawowe wymiary łożyska po oznaczeniu. W zapisie d × D × B litera d oznacza średnicę wewnętrzną, D średnicę zewnętrzną, a B szerokość łożyska. Poniższa tabela obejmuje popularne łożyska kulkowe zwykłe jednorzędowe serii 6000, 6200 i 6300.
| Otwór d [mm] | Seria 6000 – d × D × B [mm] | Seria 6200 – d × D × B [mm] | Seria 6300 – d × D × B [mm] |
|---|---|---|---|
| 10 | 6000 – 10 × 26 × 8 | 6200 – 10 × 30 × 9 | 6300 – 10 × 35 × 11 |
| 12 | 6001 – 12 × 28 × 8 | 6201 – 12 × 32 × 10 | 6301 – 12 × 37 × 12 |
| 15 | 6002 – 15 × 32 × 9 | 6202 – 15 × 35 × 11 | 6302 – 15 × 42 × 13 |
| 17 | 6003 – 17 × 35 × 10 | 6203 – 17 × 40 × 12 | 6303 – 17 × 47 × 14 |
| 20 | 6004 – 20 × 42 × 12 | 6204 – 20 × 47 × 14 | 6304 – 20 × 52 × 15 |
| 25 | 6005 – 25 × 47 × 12 | 6205 – 25 × 52 × 15 | 6305 – 25 × 62 × 17 |
| 30 | 6006 – 30 × 55 × 13 | 6206 – 30 × 62 × 16 | 6306 – 30 × 72 × 19 |
| 35 | 6007 – 35 × 62 × 14 | 6207 – 35 × 72 × 17 | 6307 – 35 × 80 × 21 |
| 40 | 6008 – 40 × 68 × 15 | 6208 – 40 × 80 × 18 | 6308 – 40 × 90 × 23 |
| 45 | 6009 – 45 × 75 × 16 | 6209 – 45 × 85 × 19 | 6309 – 45 × 100 × 25 |
| 50 | 6010 – 50 × 80 × 16 | 6210 – 50 × 90 × 20 | 6310 – 50 × 110 × 27 |
| 55 | 6011 – 55 × 90 × 18 | 6211 – 55 × 100 × 21 | 6311 – 55 × 120 × 29 |
| 60 | 6012 – 60 × 95 × 18 | 6212 – 60 × 110 × 22 | 6312 – 60 × 130 × 31 |
| 65 | 6013 – 65 × 100 × 18 | 6213 – 65 × 120 × 23 | 6313 – 65 × 140 × 33 |
| 70 | 6014 – 70 × 110 × 20 | 6214 – 70 × 125 × 24 | 6314 – 70 × 150 × 35 |
| 75 | 6015 – 75 × 115 × 20 | 6215 – 75 × 130 × 25 | 6315 – 75 × 160 × 37 |
| 80 | 6016 – 80 × 125 × 22 | 6216 – 80 × 140 × 26 | 6316 – 80 × 170 × 39 |
| 85 | 6017 – 85 × 130 × 22 | 6217 – 85 × 150 × 28 | 6317 – 85 × 180 × 41 |
| 90 | 6018 – 90 × 140 × 24 | 6218 – 90 × 160 × 30 | 6318 – 90 × 190 × 43 |
| 95 | 6019 – 95 × 145 × 24 | 6219 – 95 × 170 × 32 | 6319 – 95 × 200 × 45 |
| 100 | 6020 – 100 × 150 × 24 | 6220 – 100 × 180 × 34 | 6320 – 100 × 215 × 47 |
Jak czytać oznaczenia i wymiary łożysk?
Wymiar łożyska podaje się w układzie d × D × B. Dla oznaczenia 6205 wymiar wynosi 25 × 52 × 15 mm, czyli otwór ma 25 mm, średnica zewnętrzna 52 mm, a szerokość 15 mm.
Oznaczenie 6205 można rozbić następująco:
- 6 – łożysko kulkowe zwykłe jednorzędowe;
- 2 – seria wymiarowa;
- 05 – kod otworu, czyli 05 × 5 = 25 mm.
Dla kodów od 00 do 03 średnice mają przypisane wartości specjalne: 00 = 10 mm, 01 = 12 mm, 02 = 15 mm, 03 = 17 mm. Od kodu 04 średnicę otworu oblicza się przez pomnożenie dwóch ostatnich cyfr oznaczenia przez 5, np. 04 = 20 mm, 08 = 40 mm.
Klasyfikacja łożysk tocznych według rodzaju obciążeń
Główna tabela dotyczy łożysk kulkowych zwykłych. Inne typy łożysk mają odrębne oznaczenia, geometrię, nośność i zakres pracy.
| Typ łożyska | Typowe oznaczenia | Główne obciążenie | Charakterystyka techniczna |
|---|---|---|---|
| kulkowe zwykłe | 60, 62, 63 | promieniowe + umiarkowane osiowe | konstrukcja nierozbieralna, wysoka uniwersalność, niskie opory toczenia |
| kulkowe skośne | 72, 73 | promieniowe + osiowe | wymaga określenia kierunku obciążenia osiowego; często stosowane parami |
| wahliwe kulkowe | 12, 13 | promieniowe | toleruje niewspółosiowość wału i oprawy |
| walcowe | NU, NJ, N, NUP | duże promieniowe | zdolność przenoszenia obciążeń osiowych zależy od wykonania obrzeży |
| igiełkowe | NA, NK, HK | promieniowe | duża nośność przy małej wysokości przekroju |
| stożkowe | 302, 303, 320, 322 | promieniowe + osiowe | wymaga regulacji luzu lub napięcia wstępnego |
| baryłkowe | 222, 223 | duże promieniowe + osiowe | stosowane przy ciężkich warunkach pracy i niewspółosiowości |
Sufiksy i oznaczenia uzupełniające łożysk
Sufiks po oznaczeniu podstawowym opisuje wykonanie łożyska: osłony, uszczelnienia, luz wewnętrzny, rowek osadczy albo klasę dokładności. Oznaczenia sufiksów mogą różnić się między producentami, dlatego przy łożyskach specjalnych wymagane jest sprawdzenie katalogu technicznego.
| Sufiks | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| Z | jedna blaszka ochronna | 6205-Z |
| ZZ / 2Z | dwie blaszki ochronne | 6205-ZZ |
| RS | jedna uszczelka stykowa | 6205-RS |
| 2RS | dwie uszczelki stykowe | 6205-2RS |
| CN | normalny luz wewnętrzny | 6205-CN |
| C2 | luz wewnętrzny mniejszy niż normalny | 6205-C2 |
| C3 | luz wewnętrzny większy niż normalny | 6205-C3 |
| C4 | luz wewnętrzny większy niż C3 | 6205-C4 |
| NR | rowek i pierścień osadczy | 6205-NR |
| P6 / P5 / P4 | podwyższona klasa dokładności | 6205-P5 |
Ograniczenia tablic wymiarowych
Tabela wymiarów pozwala dobrać łożysko po średnicy otworu, średnicy zewnętrznej i szerokości. Nie zastępuje doboru pod kątem nośności dynamicznej, nośności statycznej, trwałości, prędkości granicznej, luzu wewnętrznego, pasowania, uszczelnienia, temperatury pracy, smarowania i rzeczywistego kierunku obciążenia.
Osobnej weryfikacji wymagają łożyska calowe, łożyska specjalne, zespoły łożyskowe, łożyska wysokoobrotowe, łożyska pracujące w podwyższonej temperaturze oraz konstrukcje z obciążeniem osiowym lub niewspółosiowością.
Źródła
- ISO 15:2017 – Rolling bearings, radial bearings, boundary dimensions
- ISO 492:2023 – Rolling bearings, radial bearings, geometrical product specifications and tolerance values
- ISO 5753-1:2009 – Rolling bearings, radial internal clearance for radial bearings
- ISO 281:2007 – Rolling bearings, dynamic load ratings and rating life